Ki Mat Khubor
Khubor Jylla
Editorial
Ki Sports
Train Timmings
Flight Information
Archives
Shah shniah ki pulit, ki nongiasaid aiñ bad sahep bishar ha ki kynthei

Khubor Dongmusa
Shillong : Wat lada ia ka Meghalaya la tip da ki babun ha ri India bad ha pyrthei kum ka jylla ha kaba ki kynthei ki synshar, hynrei ka dur bapaw shynna ha Meghalaya ka pyni badei ki kynthei bashem saja eh ha kane ka jylla.
Katkum ka kaiphod kaba ki la ai sha u Deputy Chief Minister ka Meghalaya, u Bah H S Lyngdoh, ha ka Sngi Thohdieng ba la dep, ka 19 tarik u Nailur, 2008 hangne ha Shillong da ka synjuk jong ki seng kynthei bapher bapher, ki jingleh be-ain bad be-ijot ia ki kynthei ha kine ki san snem ba la leit ka la nang kiew na uwei u snem sha uwei u snem.
Ka jingkhein ba ai ka synjuk ki seng kynthei ka pyni ba na ki 70 tylli ki kam be-ain bad be-ijot pyrshah ia ki kynthei ha u snem 2003, ha u snem 2004 ka la kiew sha ka 110 tylli; ha u snem 2005 sha ka 138 tylli; ha u snem 2006 sha ka 176 tylli; ha u snem 2007 sha ka 174 tylli bad haduh u ‘Nailar long une u snem 97 tylli.
Kaba ki seng kynthei ki la shniah tyngeh da ka rukom babiang dei ia ki bor pulit. Ka jingkynnoh ia ki pulit ka long bahaduh mynta kim shym la lah ban batai shai haduh katno ki jingtohkit, jingwad bad jingthwet jong ki, ia ki hynriew tylli ki case pyniap kiba la jia ha kine ki khyndiat snem pyrshah ia ki ‘riew kynthei, ki la iaid.
“Ngi kwah ba ki bor pulit kin ai jingtip ba la ‘update’ ne ba long haduh mynta ia kine ki case: (1) ka jingpyniap ia ki ar ngut ha Mawpdang, (2) ka jingshah pyniap ka Rineh Skhem Kharsohnoh, (3) ka jingpyniap ia ka Darihun Lyngwi, (4) ka jingpyniap ia ka Istralin Kharbani, (5) ka jingpyniap ia ka Monica Biswas bad (6) halor ka post mortem report jong ka Bathisha Nongrum.
Nalor ka jing shniah jong ki ia ki bor pulit, ki seng kynthei, ha ka kaiphod jong ki, ki la kynthoh ruh da kaba tyngeh ia ki nongiasaid ain bad ki sahep bishar ki bym don jingsuid niew ia ki kam ba long be-ain bad ba be-ijot pyrshah ia ki ‘riew kynthei. “Ka long kaba donkam, namar kata,” la pynpaw ki seng kynthei, “ ba ki ‘riew iasaid ain bad sahep bishar ruh ki donkam ka jingpynshemphang khnang ba kin don jingsngew ia ki ‘riew kynthei bangat ha kum kine ki apot.”
Dei namar kane ka daw, dawa ki seng kynthei, ka Sorkar Meghalaya ka dei ban thung noh shisyndon ia kawei ka tnat pulit hapoh ka jingialam jong u sahep pulit ba la kham rangbah ban ialeh pyrshah bad ban rat dieng khong ia ki jingleh be-ain bad jingleh be-ijot ia ki kynthei.
Ki seng kynthei ki la pynpaw ruh ia ka jingdonkam ban don, wat ha ki police station ruh, ia ki tnat ba kyrpang ban thwet bad tohkit ia ki riew runar ba leh be-ain bad leh be-ijot pyrshah ia ki kynthei bad ruh ban pynlong ia ki pulit ha ki police station kiban kham don jingsngew ia ki kynthei bad ia ki jingud jingiam jong ki.
Ha ka kaiphod ka jong ki, ki seng kynthei ki la kdew ruh ia ki jingdkoh badon ha ka por ba ki pulit ki registar ia ki jingshah leh be-ain bad shah leh be-ijot pyrshah ki kynthei.
Nalor kata ki la kdew ruh kumno ym don ka jingburom badei ban don ia ki met iap jong ki ‘riew kynthei bahap ha ki apot sep sngi ba kum kine. “Ha kum kine ki khep, lait noh ki pulit ia kiwei kiwei dei ban pynieng sha ba kham pajih khnang ba ki jingtoh kit kin long kiba kham iaid beit bad kiban iahap dur bad ka burom surom briew,” la pynsngew ki seng kynthei.
Ka long ruh ka badonkam, ong kane ka kaiphod, ba ha ka por ba registar ia ki case ba iadei bad ki kam be-ain bad be-ijot ia ki kynthei, ka dei ban kham don kata ka ‘confidentiality’ ne ka jingleh kaban ym pynpaw shabar tat haduh ba ia ka case la registar.
Ki la ai jingmut ruh ia ka jingdonkam jong ki bor pulit ban ring dur video ha ka por ba ki wad sabut ha ki jingtohkit jong ki khnang ba kane kan nang kham pynkhlain shuh ia ka case. “Kane ka long kaba donkam khamtam na ka bynta ban buh ha ki dur ia ki sabut ha kiba ia ka case lah ban pynieng, namar lada ki sabut ki jah noh hadien katto katne por ka case ka lah ban tlot,” ong ki seng kynthei.
Laban jur ia ka jingdonkam ia ki bor pulit ban pan jingiarap ruh na ki seng kynthei, ki badei ka bynta bakongsan jong ka imlang sahlang, ha badon kano kano ka jingregistar case pyrshah ia ki kynthei khnang ba kin lait na ka jingshah kynnoh leh shi liang.
Kane ka long kaba donkam, ong ki seng kynthei, khamtam ha ki khep ba ia ki bahaiing hasem jong kito ki ‘riewkynthei kiba la shah leh be-ain bad be-ijot ym pat lap ne ithuh. “Kan iarap shibun lada ki bor pulit ki lah ban pynbiang da ki ‘identity card’ ia kine ki seng kynthei,” ong kane ka kaiphod.
Namar don jingdkoh ha ka liang ki ‘medical investigation procedures’ ne ha ka rukom jingtohkit ki doktor, ki seng kynthei ki la ban jur ia ka jingdonkam jong ki bor pulit ban iatrei lang bad ki bor shnong bad ki ‘village defence party’ (VDP) kiban lah ban iarap registar case haba don kano kano ka jingleh be-ain bad jingleh be-ijot ia ki ‘riewkynthei.
Ha ki jingleh be-ain be-ijot ia ki ‘riewkynthei kiba iadei bad ka ‘rape’ ne jingleh bor, pynpaw ki seng kynthei, ki ‘medical investigation’ ne jingwad bniah da ki bor doktor ki long kiba donkam haduh katta katta. “Namar kata, ka jingwad sabut da ki bor doktor ka dei ban kham pher na ki jingwad sabut ia kiwei kiwei ki kam runar. Dei na kata ka daw ia ki norse ki doktor ha ki hospital dei ban ai ki jinghikai ba kham kyrpang,” la pynsngew ki seng kynthei.
Ki seng kynthei ki la kynthoh ruh ia ka jingpyndier, ha ki babun ki khep, ia ki jingpynlong ‘post mortem’ia ki met iap ki ‘riewkynthei ba la ngat ha ki jingleh be-ain bad jingleh be-ijot. “Namar ki tiar ki tar kiba ki bor doktor ki donkam ha kine ki jait kam ki long kiba la rim bad ki bym iadei shuh bad ki jingdawa jong kane ka juk, ki bor pulit bad bor doktor ki dei ban pynioh noh da ki tiar ki tar bathymmai,” la ai jingmut ki seng kynthei.
Kumba dei ka rukom ka Meghalaya ka dei ban don ruh ka ‘Forensic & Investigative Laboratory’ ne ka kynja tnat wad jingtip, wad jingpynthikna bad jingshisha kat kum ka stad saian, ki seng kynthei ki la ban jur ia ka jingdonkam ban pynbiang ia ki jongdonkam baroh, ha ka liang ki briew bad ki tiar ki tar, khnang ba kane ka ‘Laboratory’ kan lah ban trei katkum ka kam ba la mang ia ka.
Ki seng kynthei ha ka kaiphod jong ki ki la kynthoh ruh ia ki nongpathai khubor namar ki jingpyrshang ‘sensationalisation’ ne thoh ne pynpaw da ka jingthmu ban pynkhih jingmut ia ki kam be-ain be-ijot pyrshah ia ki kynthei. “Ia ki nongpathai khubor baleh palat bud ki bor pulit ki dei ban pynsajia,” la ban jur ki seng kynthei.
Ha kaba iadei bad kane ka bynta, u Dongmusa u ai jingmut ia ki seng kynthei bad kumjuh ruh ia ki bor sorkar bad bor pulit, haba don kum kine ki jingthoh ne jingpynpaw da ka jingthmu ban pynheh bad pynkhih jingmut, kan bha bad kan iarap shibun ruh lada ia kum kine ‘case’ ne jingjia yn mudui sha ka Press Council of India (PCI) ia kaba ka Parliament jong ka ri India ka la pynkup ka bor ban pynsaja ne sneng dumok (reprimand) ia ki nongpathai khubor ba iaid palat pud.
Khnang ba ki seng kynthei, ki bor sorkar ne bor pulit kin lah ban pynksan ia ka jingkynnoh jong ki pyrshah ia kano kano ka lad pathai khubor, kan iarap shibun ba ki pynbiang ki sabut da ka jingthoh bad dur ‘still photo’ ne ‘video.’

 
Ka warning iit iong ba khatduh kynthup ia ki Minister, heh sorkar
Khubor Dongmusa
Shillong : Hadien ka jingpyntreikam ryntih ia ki por khang dukan, ba kynthup ia ki dukan dih kiad ba baroh ki dei ban khang hapoh ka 9 baje myn-miet, mynta pat, la ai war-ning sa shi sien pat ban pynshitom jur ia baroh ki trai kali ki bym pat weng ia ki iit iong. La mih ka jingkynnoh ia ki bor sorkar ka District East Khasi Hills ba ka dei ka jingailad ia ki pulit. Hynrei u Deputy Commissioner ka distrik u Bah B. Dhar u la kren shai kdar ba u dei tang u nongpyntreikam ia ki ain kiba la don lypa bad u la ong, ka jingweng ia ki iit iong kan trei kam ryntih ia baroh kynthup ia ki Minister bad ki heh sorkar.. U DC u la ong: “Ki ain kali u snem 1988 ki trei kam ryntih ia baroh bad nga khmih lynti ia baroh ki nongtrei kam sorkar ban kohnguh bad burom ia ki ain ba la pass da ka Parliament.” Kine ki ain ki la don lypa hynrei khlem pyntrei kam. U Bah Dhar u la ong ba kino kino kibym sngew iahap ki lah ban leit sha High Court bad “lada jia ba ki shah rem ha ka mukotduma, ngan iai long u paralok jong ki.” Haba u kren shaphang ka jingpyr-khing ia ka kyndon ba 100 ka Central Motor Vehicles Rules 1988, u Bah Dhar u la ong ba ia kane ka ain la pass da ka Parliament na ka bynta ka bhalang ki paidbah. U la ong ki dkhot ka Lok Sabha kiba thaw ia kane ka ain ki dei “ki briew kiba stad”, kiba tip ia kaei kaba ki leh. U la ong : “ Wat ka President bad u Prime Minister (PM) ka India ruh kim pyndonkam iit iong ha ki kali jong ki namar ka long kaba be-ain.” La jan baroh ki Minister bad ki heh sorkar ha Meghalaya ki pyn donkam iit iong ia ki kali jong ki. Kat kum ka ain, ka jing shai ka dei ban long 70 na ka 100 bynta ka jingshai hapoh ka kali. Mynta kane ka ain kan treikam shuwa ia ki kali shimet bad khatduh ia ki kali sorkar. Ki kali sorkar kiba pynkhein ia ka hukum, yn rejister mukotduma ia ki trai kali la ki dei ki ophisar ne ki draibar , kat kum ki kyrteng ba la rejister ia ki kali. U la maham jur : “u nongtrei kam sorkar un duhkam lada u pynkhein aii.”
U DC u la kdew ba ki arngut ki kynthei kiba shah pyniap ha Mawpdang: “Ia kine ki kynthei la kit na Nongrah sha Mawpdang bad ka kali ka dei kaba tah iit iong.Lada kan dei ka kali ba lah iohi, yn don beit kiban iohi ia ki bad kan nym jia ka kam be-ain ia ki.”
Ki jingpyrkhing ia ki dukan dih kiad bad ki club shad mied ban khang hapoh 9 baje, u Bah Dhar u la ong ba u pyntreikam ia ki ain ba la don lypa. Halor ki jing kynnoh narum naneng ba kane ka jingkhang dang shai ka pynduhnong ia ki karkha-na Tourism, u Bah Dhar u la ong : “Iathuh ia nga katno ngut ki tourist ki wan sha Meghalaya ban dih kiad bad shad club. Ki ioh pahuh sha Kolkata bad New Delhi lada ki kwah shisha ban wan mad shad miet.” U Bah Dhar u la ong lada ki hotel ki kwah ban shakri hok shisha ia ki tourist ki dei ban plie ia ki iing dih kiad kiba kyrpang. U la ong ba un shim khia ruh ia ka jingbha ki tourist.
 
Mano ba nguid bun eh ia ki Politishan ka MDA ne ka MPA?
Khubor Dongmusa
Shillong : Ka Congress ka la sdang ban khynniat ha ka seng UDP bad NCP kiba ialam mynta ia ka sorkar synrop MPA halor ka jingaikam bun ngut eh ia ki kyrtong ialeh ilekshon ba la shah kyntait ha ki paidbah bad ia ki riewkhmat jong kine ki seng, khlem da iohi ia la u ‘khung’. Ka khim khait ha ki jingai shuki adviser, chairmen, co - chairmen, vice chairmen bad deputy chairmen ha ki Board bad Corporation ia ki MLA duh shuki, ki MLA ba rem, bad ki MLA rim, ka la nguid shi nguid naduh ia ka sorkar MDA ba mynshuwa hapoh ka jingialam ka Congress bad ruh ia kane ka sorkar MPA kaba mynta.
Ki jingshahther ki la mih ia baroh ar kine ki sorkar kiba kloi ban khlei ia la ki jubanlak ban tyngkan bha ia ki jinglut jingsep. Halor kane ka la don ka dorkhas ba la pan RTI na u Public Information Officer (PIO) sha u Myntri Rangbah ka jylla ban tip katno ngut ki chairmen bad vice chairmen kiba la thung da ka sorkar MDA ha kitai ki snem kiba la dep. Kat kum ka jubab ia ka RTI, ka sorkar u Bah D.D. Lapang ka la thung 105 ngut ki politishan kiba kynthup ia 29 ngut ki chairmen, 21 ngut ki co chairmen, 47 ngut ki vice chairmen, bad 8 ngut ki deputy chairmen. kiba kynthup ia ki MLA, MLA barim bad ki bym long MLA. Hynrei, ha kane ka sorkar MPA kaba mynta, baroh ki politishan ba la thung kam ki long 82 ngut, kiba kynthup ia 23 ngut ki chairmen, 44 ngut ki vice chairmen, 9 ngut ki co chairmen, 6 ngut ki deputy chairmen bad 6 ngut ki dkhot.
Kham mynshuwa, ka Congress ka la pharep ba ka sorkar MPA ka la pynlut phut palat ia ka pisa da kaba kdup ban aikam ai jam ia ki kyrtong MLA kiba rem bad ia ki riewkhmat ki seng da kaba ai kam chairmen, co chairmen, vice chairmen, deputy chairmen ha ki Board bad Corporation. U Myntri Rangbah D.D. Lapang ba mynshuwa u la ong ba ka sorkar MPA ka la thung kam kham bun ngut ban ia ka sorkar jong u. Wat ki seng bhalang ka jylla ruh ki la kyang shla ia kane ka jingthung kam ka sorkar MPA ba ka la pynlut phut haduh T.1 klur shi bnai ha kaba siew tulop ia ki.
 

Rai ka NCP ban kyrshan ia u kandidiet MP ka UDP na Shillong
Khubor Dongmusa
Shillong : Ka Nationalist Congress Party (NCP) ka la rai ban nym pynieng kandidiet ilekshon Lok Sabha na Shillong hynrei kan kyrshan lang ia u kyrtong ka seng United Democratic Party (UDP) ban ia khun ia ka ilekshon MP Lok Sabha u ban mihkhmat na Shillong kaba kynthup ia ka distrik Ri Bhoi, Jaintia, East bad West Khasi Hills. Ha kajuh ka por ka NCP, kaba ia synrop lang ha ka sorkar MPA ka ngeit ba kiwei ruh ki seng synrop sorkar kin kyrshan ia u kandidiet MP ka NCP na Tura u ban mih khmat ia baroh ki distrik ha Rilum Garo.
“Ngin ia kyrshan lang ia u kyrtong ka seng UDP bad ngeit ruh ba ka BJP kan ym pynieng kyrtong khnang ba u kyrtong mon lang ka MPA un rah ia ka jing jop na Shillong,” ong u President ka NCP u Dr. W.R. Kharlukhi, bad ba ki seng synrop ka MPA ruh kin nym pynieng kyrtong na Tura.
Ia mynta uba mih khmat kum u MP na Shillong dei u Bah P.R. Kyndiah na ka seng Congress bad na Tura dei ka samla Agatha Sangma kaba long ka khun khatduh u speaker ka Lok Sabha ba mynshuwa bad u nongialam ka NCP u Purno A Sangma.
Ha Rilum Garo ka khlain hi ka liang u Sangma, hynrei ha Rilum Khasi bad Jaintia ka NCP kam pat suh thied bha, kumta ka seng ka la rai ban kyrshan ia u kyrtong ka UDP ban dup ioh ia ka jingjop. Ka BJP ka dang artatien ban buh kandidiet na Tura bad Shillong. “Ai ngin kren beit, ka BJP ka dang jngai bah ban jop la na Shillong lane Tura. Kan iarap ia ka Congress lada ka buh kandidiet na kitei ki jaka,” ong u Dr. Kharlukhi. U la ong ba na ka liang jong u un ialeh ban pynbor ia ki heh ka BJP ban ym pynieng kandidiet na Shillong bad Tura. U heh ka BJP bad u kandidiet Myntri Rangbah duh u LK Advani un wan poi ha Shillong la 29 tarik mynta u bnai ban iakren halor ki kam ilekshon Lok Sabha bad ki heh nongialam ka BJP na kane ka jylla.

 

Ki nombar kali HSRP hapoh 31
Khubor Dongmusa
Shillong : Ka sorkar jylla ka la adong pyrkhing bha ia baroh ki kali ki bym pat dep ban rejistar ba ki dei ban pyndait noh da ki nombar plate HSRP. kat kum ka hukum jong ka High Court kaba dang shen.
U District Transport Officer (DTO) Shillong u la ai por ia ki kali jong ki riewshimet bad ia ki kali kamai kumjuh ban pyndep noh ia kane hapoh ka 31-10-2008. Ka jingpyndait ia kine ki nombar thymmai na ka bynta ki kali na ka distrik East Khasi Hills, West Khasi Hills, Jaintia Hills bad Ri BHoi kan long ha ka karkhana ka ophis u Commissioner of Transport, ha Saw Lad , Madanrting, Shil-long.
Ia ki kali kiba dei jong ki distrik ka Garo Hills kan long ha ka ophis u DTO West Garo Hills ha Dakop-gre, bad Tura.
Ki trai kali ki hap siew hi ia ka dor T.692.32 ia ki skutar, T.682.43 ia ki thuk thuk, T.959.35 lai shaka, T.1681.29 ia ki kali rit bad ki taksi.
Katba ia ki kali kamai kiba kynthup ia ki Sumo shaneng, ki bos rit, bos heh, ki trok bad kiwei pat ki jait kali kiba kynthup ia kiba tan trailar bad kiwei de kin long T.1681.29.

NEWS OPTIONS ::
>> EMAIL THIS ARTICLE
>> PRINTER FORMAT
>> LETTER TO EDITOR
 
[Home] [The Sentinel] [Ajir Asom] [The Sentinel(Hindi)] [Samay Prabah] [Khubor Jylla] [Editorial] [Ki Sports] [Train Timmings] [Flight Information] [Classified]
[Cinema] [Archives] [Feedback] [About Us]
 
Copyright © 2001 Omega Printers and Publisher, Guwahati.